Timor-Leste ho Nova Zelándia Hala’o Enkontru Bilateral
Ohin,
Tersa-Feira 15 Setembru 2026 – Ministériu Defeza, liu husi Diresaun Geral
Polítika Defeza Nasionál (DGPDN), lideradu husi Diretór-Geral, realiza Enkontru
Bilateral entre Timor-Leste no Nova Zelándia, iha Timor-Plaza, Díli.
Enkontru
ida ne’e nu’udar inisiativa husi Timor-Leste, liu-liu Ministériu Defeza, atu
bele diskute asuntu importante sira iha setór Defeza no seguransa entre
Timor-Leste no Nova Zelándia hodi fortifika liu tan kooperasaun iha área
interesada sira.
Iha
diskursu, Diretór-Geral Polítika Defeza Nasionál, Nuno Carvalho dos Santos
hato’o nia apresiasaun sinseru ba delegasaun no governu Nova Zelándia ne’ebé ho
komitmentu boot kontinua apoiu no hametin amizade liu husi kooperasaun
bilateral ho Timor-Leste iha setór Defeza.
“Governu
Nova Zelándia hanesan parseiru konfiável ida desde 1999 no oferese ona
oportunidade ba Timoroan sira iha área kapasitasaun rekursu umanu, treinu, no
área relevante sira seluk iha setór defeza nian”, dehan Diretor-Geral Nuno
Carvalho dos Santos.
Nia
subliña katak, durante tinan ruanulu-resin lima nia laran kooperasaun entre rai
rua kontinua metin liu tan nune’e enkontru ida ne’e atu bele diskute ho kle’an
liu tan asuntu interesante sir aba setór defeza, liu-liu hodi bele aliña fali
atividade prátika sira tuir kuadru kooperasaun nian ne’ebé serve ba Timor-Leste
no Nova Zelándia nia interese.
Durante
diskusaun, parte rua aborda kona-ba pontu importante sira hanesan: Programa
Asisténsia Umanitária no Ajuda ba Resposta ba Dezastre, Polítika ba Defeza
ne’ebé resentemente governu rua define; Kapasitasaun no Formasaun ba vizilánsia
iha área tasi nian; dezafiu seguransa iha nível regional; kompetisaun
geo-polítika iha nível doméstika no global; no papel Timor-Leste nian hanesan
membru plenu ASEAN.
Iha
aprezentasaun, Diretór ba Kordenasaun no Polítika Kooperasaun Internasionál,
Capitão Fragata, Duarte Borges Loe realsa katak, kooperasaun entre Timor-Leste
no Nova Zelándia la’os de’it kona-ba defeza no militár, maibé liu-liu kona-ba
konfiasa no respeita mútua entre parte rua, nune’e enkontru refere reafirma
kompromísiu kontinua entre país rua nian ba estabilidade no paz.
“Hanesan
país soberanu ida, ami rekonhese progresu ne’ebé ami atinji ona, enkuantu ami
mós rekonhese katak, hanesan Estadu-Nasaun, ami kontinua hasoru vulnerabilidade
signifikativu sira, tan ne’e mak importante atu ita atualiza ba malu kuadru
sira kooperasaun nian nune’e bele aliña ita-nia asaun sira ba dezenvolvimentu
forsas armadas nian ho efisiente no efikáz liu tan”, fundamenta Capitão Fragata
Duarte Borges Loe.
Husi parte
seluk, Diretor – Asia International Branch, Ministry of Defence, Mike Thomson
husi Nova Zelándia agradese ba parte Ministériu Defeza hodi realiza sorumutu
importante ne’e atu parte rua bele hasoru malu hodi partilha informasaun sira
iha dezenvolvimentu forsas armadas nian, no informasaun relevante sira kona-ba
atividade konjuntu entre forsas armadas husi rai rua nian.
Enkontru
ida ne’e la’o ho amigável tebes, no parte rua reafirma komitmentu atu hametin
liu tan kooperasaun iha domíniu defeza hodi garante paz no estabilidade. Parte
rua termina enkontru refere ho troka prendas nu’udár sinal amizade ne’ebé
estabelese dezde tinan naruk hafoin Timor-Leste hetan nia independénsia.
Média MD



