info@defesa.gov.tl 78326687/77783489

Ministériu Defeza no Komponente Naval Hatun Hikas Navíu Patrulha Betano

Ohin, Tersa-feira 27 Outubru 2026 - S. E. Ministru Defeza, Kontra-Almirante Donaciano Costa Gomes 'Pedro Klamar Fuik', Ph.D., hamutuk ho S. E. Komandante Komponente Naval, Comodoro Higino das Neves "Super Man" no estrutura, hatun hikas Navíu Patrulla Betano ba tasi iha Doka Behau, munisípiu Manatutu.

Serimónia ida ne'e nu'udar marku históriku ida hodi reafirma dala ida tan, Timor-Leste nia pozisaun ba proteze soberania iha área marítima nian.

Iha diskursu, S. E. Ministru Defeza, CALM Donaciano Gomes hateten "ohin la'os de'it loron serimónia ida. Ohin loron ida ita rekupera fali ita-nia dignidade. Loron ne'ebé Ró patrulla Betano fila fali ba tasi, hamutuk ho Ró patrulla Jaco ne'ebé fulan hirak liubá hahú fali ona navegasaun. Ró rua, símbolu rua, nasaun ida de'it."

CALM. Pedro Klamar Fuik subliña katak, Ró Classe Betano no Jaco la'os de'it besi no motór. Maibé bainhira ita haré Ró rua ne'e, ita la haré de'it ró físiku sira; ita haré determinasaun husi povu ida ne'ebé nunka hadook an husi ninia tasi.

Membru governu ne'e fundamenta katak ró rua ne'e to'o ona tinan sanulu-resin lima. Ekonómikamente, ró rua ne'e tuir loloos foin hahú jornada naruk iha sira nia servisu. Maibé, tanba falta de atensaun, silénsiu ne'ebé kleur no desizaun ne'ebé pendente afekta ba ró rua refere no halo Timor-Leste kuaze atu lakon ninia prezensa iha tasi.

"Ho vizaun estratéjika no sentidu soberania, Governu deside fó fali vida ba ró rua ne'e. Ne'e la'os de'it desizaun téknika ida, maibé desizaun polítika, morál no istórika. Ita presiza hatete katak tempu pasadu sei la halakon futuru. Tanba ne'e ita presiza halo vijilánsia ba ita-nia tasi sira iha jurisdisaun nasionál", dehan S. E. Ministru Defeza.

Iha okaziaun ne'e mós S. E. Ministru Defeza Donaciano Gomes hato'o rekoñesimentu kle'an ba enjeñeru, tékniku, mariñeiru, ofisiál, parseiru nasional no internasionál no ema hotu ne'ebé fiar katak navíu rua ne'e merese oportunidade daruak hodi bele opera fali ita tasi.

S. E. CALM Pedro Klamar Fuik mós apela ba mariñeiru sira atu mantein ró sira ne'e ho kondisaun diak, operasionál no prontu atu navega.

"Ha'u entrega ha'u-nia konfiansa ba buat ne'ebé iha valor boot liu ne'ebé ita selebra ohin. Ró rua ne'e la'os de'it patrimóniu Estadu nian. Sira mak reprezenta soberania nasionál iha tasi. Tanba ne'e, imi tenki mantein Ró sira ne'e ho kondisaun diak ba operasaun. Ne'e mak afirmasaun dahuluk katak nasaun ida-ne'e soberanu no ninia mariñeiru sira dignu ba ninia bandeira".

Aleinde ne'e, S. E. Ministru Defeza lori IX Governu nia naran hato'o mós agradesimentu ba Autoridade lokál Behau no komunidade ne'ebé kolabora no akolla diak tékniku no mariñeiru sira durante manutensaun Ró rua iha Doka Behau.

"Permite ha'u atu hato'o mós liafuan rekoñesimentu ida ne'ebé ita ladún rona, maibé merese tebes. Ha'u hakarak agradese ba autoridade lokál Behau no ninia populasaun, ba kolaborasaun no simu ho laran-luak tékniku sira ne'ebé servisu maka'as iha ró rua ne'e. Durante períodu naruk, komunidade sira ne'e moris hamutuk ho movimentu konstante ema no ekipamentu sira, tolera barulho husi servisu sira, ahi ne'ebé lakan iha oras sira ne'ebé imi tenki deskansa. Ne'e la'os sakrifísiu ki'ik. Ne'e mak sakrifísiu nonook ida ne'ebé povu Behau oferese ba kauza soberania ita-nian", hateten S. E. Ministru Defeza ho gratidaun.

Partisipa iha serimónia ne'e mak Komandante Komponente Navál ho nia estrutura, kargu Xefia sira husi Minostériu Defeza, Segundu Komandante PNTL, Bombeirus, Autoridade civíl no militár.

Média MD