Ministériu Defeza no Komponente Naval Hatun Hikas Navíu Patrulha Betano
Ohin,
Tersa-feira 27 Outubru 2026 - S. E. Ministru Defeza, Kontra-Almirante Donaciano
Costa Gomes 'Pedro Klamar Fuik', Ph.D., hamutuk ho S. E. Komandante Komponente
Naval, Comodoro Higino das Neves "Super Man" no estrutura, hatun
hikas Navíu Patrulla Betano ba tasi iha Doka Behau, munisípiu Manatutu.
Serimónia
ida ne'e nu'udar marku históriku ida hodi reafirma dala ida tan, Timor-Leste
nia pozisaun ba proteze soberania iha área marítima nian.
Iha
diskursu, S. E. Ministru Defeza, CALM Donaciano Gomes hateten "ohin la'os
de'it loron serimónia ida. Ohin loron ida ita rekupera fali ita-nia dignidade.
Loron ne'ebé Ró patrulla Betano fila fali ba tasi, hamutuk ho Ró patrulla Jaco
ne'ebé fulan hirak liubá hahú fali ona navegasaun. Ró rua, símbolu rua, nasaun
ida de'it."
CALM.
Pedro Klamar Fuik subliña katak, Ró Classe Betano no Jaco la'os de'it besi no
motór. Maibé bainhira ita haré Ró rua ne'e, ita la haré de'it ró físiku sira;
ita haré determinasaun husi povu ida ne'ebé nunka hadook an husi ninia tasi.
Membru
governu ne'e fundamenta katak ró rua ne'e to'o ona tinan sanulu-resin lima.
Ekonómikamente, ró rua ne'e tuir loloos foin hahú jornada naruk iha sira nia
servisu. Maibé, tanba falta de atensaun, silénsiu ne'ebé kleur no desizaun
ne'ebé pendente afekta ba ró rua refere no halo Timor-Leste kuaze atu lakon
ninia prezensa iha tasi.
"Ho
vizaun estratéjika no sentidu soberania, Governu deside fó fali vida ba ró rua
ne'e. Ne'e la'os de'it desizaun téknika ida, maibé desizaun polítika, morál no
istórika. Ita presiza hatete katak tempu pasadu sei la halakon futuru. Tanba
ne'e ita presiza halo vijilánsia ba ita-nia tasi sira iha jurisdisaun
nasionál", dehan S. E. Ministru Defeza.
Iha
okaziaun ne'e mós S. E. Ministru Defeza Donaciano Gomes hato'o rekoñesimentu
kle'an ba enjeñeru, tékniku, mariñeiru, ofisiál, parseiru nasional no
internasionál no ema hotu ne'ebé fiar katak navíu rua ne'e merese oportunidade
daruak hodi bele opera fali ita tasi.
S. E. CALM
Pedro Klamar Fuik mós apela ba mariñeiru sira atu mantein ró sira ne'e ho
kondisaun diak, operasionál no prontu atu navega.
"Ha'u
entrega ha'u-nia konfiansa ba buat ne'ebé iha valor boot liu ne'ebé ita selebra
ohin. Ró rua ne'e la'os de'it patrimóniu Estadu nian. Sira mak reprezenta
soberania nasionál iha tasi. Tanba ne'e, imi tenki mantein Ró sira ne'e ho
kondisaun diak ba operasaun. Ne'e mak afirmasaun dahuluk katak nasaun ida-ne'e
soberanu no ninia mariñeiru sira dignu ba ninia bandeira".
Aleinde
ne'e, S. E. Ministru Defeza lori IX Governu nia naran hato'o mós agradesimentu
ba Autoridade lokál Behau no komunidade ne'ebé kolabora no akolla diak tékniku
no mariñeiru sira durante manutensaun Ró rua iha Doka Behau.
"Permite
ha'u atu hato'o mós liafuan rekoñesimentu ida ne'ebé ita ladún rona, maibé
merese tebes. Ha'u hakarak agradese ba autoridade lokál Behau no ninia
populasaun, ba kolaborasaun no simu ho laran-luak tékniku sira ne'ebé servisu
maka'as iha ró rua ne'e. Durante períodu naruk, komunidade sira ne'e moris
hamutuk ho movimentu konstante ema no ekipamentu sira, tolera barulho husi
servisu sira, ahi ne'ebé lakan iha oras sira ne'ebé imi tenki deskansa. Ne'e
la'os sakrifísiu ki'ik. Ne'e mak sakrifísiu nonook ida ne'ebé povu Behau
oferese ba kauza soberania ita-nian", hateten S. E. Ministru Defeza ho
gratidaun.
Partisipa
iha serimónia ne'e mak Komandante Komponente Navál ho nia estrutura, kargu
Xefia sira husi Minostériu Defeza, Segundu Komandante PNTL, Bombeirus,
Autoridade civíl no militár.
Média MD



