info@defesa.gov.tl 78326687/77783489

MINISTÉRIU DA DEFESA TIMOR-LESTE PREZIDE REUNIAUN XXIV DIRETORES POLÍTIKA DEFESA NASIONÁL CPLP, HAMETIN KOOPERASAUN IHA ÁREA DEFESA

DÍLI, 06 Novembru 2026 – Ministériu da Defesa Repúblika Demokrátika Timor-Leste prezide Reuniaun XXIV ba nível Diretores Polítika Defesa Nasionál husi Komunidade Países de Língua Portuguesa (CPLP), ne'ebé hala'o liuhusi videokonferénsia (Zoom), iha 4 Novembru 2026, iha ámbito Timor-Leste assume Presidénsia pro tempore ba CPLP.

Reuniaun ne'e lidera husi Diretor-Jerál Polítika Defesa Nasionál (DGPDN) Ministériu da Defesa Timor-Leste, Dr. Nuno Carvalho dos Santos, no envolve reprezentante husi Estadu-Membru CPLP sira, ho objetivu atu analiza progresu atividade sira, troka esperiénsia no hametin kooperasaun iha domínio Defesa Nasionál entre nasaun membru sira.

Durante reuniaun, partisipante sira diskute kona-ba relatóriu anuál Komponente Defesa (CODEF), proposta Regulamentu Internu ba Reuniaun Diretór Servisu Informasaun Militár (DSIM), no avaliasaun kona-ba Ezersísiu FELINO 2026, inklui preparasaun ba edisaun 2027 no 2028.

Iha diskusaun kona-ba Ezersísiu FELINO, Brasil aprezenta rezultadu husi edisaun 2026, ne'ebé envolve militár besik na'in 900, inklui reprezentante husi Angola, Guiné-Equatorial, Moçambique, Portugal no Timor-Leste. Reuniaun mós enfatiza importánsia atu dezenvolve kapasidade Kooperasaun Sivil-Militár (CIMIC), liuliu iha protesaun sivíl, asisténsia umanitária, no resposta sira ba ameasa sira husi efeitu mudansa klimátika nian.

Iha sorin seluk, Timor-Leste informa katak sei assume responsabilidade ba organizasaun Ezersísiu FELINO 2027, tantu iha modalidade ezersísiu mapeamentu no ezersísiu iha terrenu. Preparasaun ne'e sei hala'o ho apoiu no kolaborasaun husi Estadu-Membru hotu-hotu, atu asegura katak atividade ne'e sai inisiativa konjunta ne'ebé reprezenta espíritu kooperasaun entre Estadu-membru sira iha domínio Defeza nian.

Reuniaun ne'e mós aborda prosesu revizaun Planu Asaun Komponente Defesa CPLP ba implementasaun Rezolusaun Konsellu Seguransa Nasoins Unidas n.º 1325, ne'ebé foka ba feto, pás no seguransa. Estadu-Membru sira hetan konvite atu submete sira-nia kontribuisaun to'o 7 Janeiru 2027, hodi apoia prosesu atualizasaun no konsolidasaun dokumentu refere.

Aleinde ne'e, Centro de Análise Estratégica CPLP (CAE/CPLP) aprezenta mós proposta semináriu ida ba komemorasaun aniversáriu CPLP ba dala 30, ne'ebé planeia hala'o iha 15 Dezembru 2026, ho objetivu atu reflete kona-ba trajetória CPLP durante tinan 30 no halibur kontribuisaun ba elaborasaun Vizaun Estratéjika Foun CPLP ba períodu 2027–2033.

Iha enkuadramentu planeamentu atividade sira ba tinan 2027, Timor-Leste mós informa katak sei kontinua halo análize interna kona-ba posibilidade atu simu XXVI Reuniaun Ministru Defesa Nasionál CPLP, ne'ebé prevee atu hala'o iha 2027. Desizaun kona-ba matéria ne'e sei komunika ba Secretariadu Permanente dos Assuntos de Defesa (SPAD), hafoin remata konsultasaun interna.

Iha intervensaun ikus, Diretor-Jerál Polítika Defesa Nasionál hato'o agradesementu ba delegasaun hotu-hotu ne'ebé partisipa no kontribui iha reuniaun ne'e, no subliña importánsia atu kontinua hametin diálogu no kooperasaun iha área Defesa entre Estadu-Membru CPLP sira.

Ministériu da Defesa Timor-Leste reafirma kompromisu atu kontinua kontribui ba objetivu Komunidade CPLP, liuhusi diálogu, koordenasaun no kolaborasaun iha área Defesa Nasionál hanesan Estado-Membro ida husi Komunidade luzófona.

Média MD