MINISTÉRIU DA DEFESA TIMOR-LESTE PREZIDE REUNIAUN XXIV DIRETORES POLÍTIKA DEFESA NASIONÁL CPLP, HAMETIN KOOPERASAUN IHA ÁREA DEFESA
DÍLI, 06
Novembru 2026 – Ministériu da Defesa Repúblika Demokrátika Timor-Leste prezide
Reuniaun XXIV ba nível Diretores Polítika Defesa Nasionál husi Komunidade
Países de Língua Portuguesa (CPLP), ne'ebé hala'o liuhusi videokonferénsia
(Zoom), iha 4 Novembru 2026, iha ámbito Timor-Leste assume Presidénsia pro
tempore ba CPLP.
Reuniaun
ne'e lidera husi Diretor-Jerál Polítika Defesa Nasionál (DGPDN) Ministériu da
Defesa Timor-Leste, Dr. Nuno Carvalho dos Santos, no envolve reprezentante husi
Estadu-Membru CPLP sira, ho objetivu atu analiza progresu atividade sira, troka
esperiénsia no hametin kooperasaun iha domínio Defesa Nasionál entre nasaun
membru sira.
Durante
reuniaun, partisipante sira diskute kona-ba relatóriu anuál Komponente Defesa
(CODEF), proposta Regulamentu Internu ba Reuniaun Diretór Servisu Informasaun
Militár (DSIM), no avaliasaun kona-ba Ezersísiu FELINO 2026, inklui preparasaun
ba edisaun 2027 no 2028.
Iha
diskusaun kona-ba Ezersísiu FELINO, Brasil aprezenta rezultadu husi edisaun
2026, ne'ebé envolve militár besik na'in 900, inklui reprezentante husi Angola,
Guiné-Equatorial, Moçambique, Portugal no Timor-Leste. Reuniaun mós enfatiza
importánsia atu dezenvolve kapasidade Kooperasaun Sivil-Militár (CIMIC), liuliu
iha protesaun sivíl, asisténsia umanitária, no resposta sira ba ameasa sira
husi efeitu mudansa klimátika nian.
Iha sorin
seluk, Timor-Leste informa katak sei assume responsabilidade ba organizasaun
Ezersísiu FELINO 2027, tantu iha modalidade ezersísiu mapeamentu no ezersísiu
iha terrenu. Preparasaun ne'e sei hala'o ho apoiu no kolaborasaun husi
Estadu-Membru hotu-hotu, atu asegura katak atividade ne'e sai inisiativa
konjunta ne'ebé reprezenta espíritu kooperasaun entre Estadu-membru sira iha
domínio Defeza nian.
Reuniaun
ne'e mós aborda prosesu revizaun Planu Asaun Komponente Defesa CPLP ba
implementasaun Rezolusaun Konsellu Seguransa Nasoins Unidas n.º 1325, ne'ebé
foka ba feto, pás no seguransa. Estadu-Membru sira hetan konvite atu submete
sira-nia kontribuisaun to'o 7 Janeiru 2027, hodi apoia prosesu atualizasaun no
konsolidasaun dokumentu refere.
Aleinde
ne'e, Centro de Análise Estratégica CPLP (CAE/CPLP) aprezenta mós proposta
semináriu ida ba komemorasaun aniversáriu CPLP ba dala 30, ne'ebé planeia
hala'o iha 15 Dezembru 2026, ho objetivu atu reflete kona-ba trajetória CPLP
durante tinan 30 no halibur kontribuisaun ba elaborasaun Vizaun Estratéjika
Foun CPLP ba períodu 2027–2033.
Iha
enkuadramentu planeamentu atividade sira ba tinan 2027, Timor-Leste mós informa
katak sei kontinua halo análize interna kona-ba posibilidade atu simu XXVI
Reuniaun Ministru Defesa Nasionál CPLP, ne'ebé prevee atu hala'o iha 2027.
Desizaun kona-ba matéria ne'e sei komunika ba Secretariadu Permanente dos
Assuntos de Defesa (SPAD), hafoin remata konsultasaun interna.
Iha
intervensaun ikus, Diretor-Jerál Polítika Defesa Nasionál hato'o agradesementu
ba delegasaun hotu-hotu ne'ebé partisipa no kontribui iha reuniaun ne'e, no
subliña importánsia atu kontinua hametin diálogu no kooperasaun iha área Defesa
entre Estadu-Membru CPLP sira.
Ministériu
da Defesa Timor-Leste reafirma kompromisu atu kontinua kontribui ba objetivu
Komunidade CPLP, liuhusi diálogu, koordenasaun no kolaborasaun iha área Defesa
Nasionál hanesan Estado-Membro ida husi Komunidade luzófona.
Média MD



